Historia

E-Dziennik

KLIKNIJ TU ABY SIĘ ZALOGOWAĆ

Logujesz się pierwszy raz lub nie możesz się zalogować,
ZOBACZ INSTRUKCJE

Pomocna Dłoń

Opisz swój problem. Postaramy się pomóc Ci jak najszybciej. Dyskrecja zapewniona!
Wystarczy że KLIKNIESZ TUTAJ

Listopad 2019
P W Ś C P S N
« Paź    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930  

Ilość odwiedzin

672905

Statystyka

DARMOWE LICZNIKI

Pierwsza szkoła w Ludźmierzu miała charakter szkółki parafialnej i mieściła się przy kościele parafialnym. Nadzór nad szkółką sprawowali proboszczowie ludźmierscy z zakonu Cystersów. Według najstarszej tradycji szkoła w Ludźmierzu istniała już w XV wieku.

Pierwsza udokumentowana wzmianka historyczna o jej istnieniu pochodzi z 1596 roku. Opis szkoły został zawarty w sprawozdaniu powizytacyjnym biskupa krakowskiego Radziwiłła. W tym czasie kierownikiem szkoły był Jan z Dobczyc. Posiadał on we wsi dom z ogródkiem. W utrzymaniu nauczyciela swój udział mieli również mieszkańcy parafii, którzy dawali na jego rzecz określoną inwentarzem ilość żyta i owsa oraz pieniądze. Do szkoły uczęszczały dzieci z Ludźmierza, Krauszowa, Długopola, Rogoźnika.

Z wizytacji w roku 1608 wynika, że Jan Krzynkowski, kierownik szkoły od 15 lat, ma dom, obejmujący izbę i sypialnię, dobry ogród nad Dunajcem, z dwóch wsi sep po 17 korcy żyta i owsa i od zagrodników po 6 groszy. To samo potwierdza wizytacja w roku 1618, a ponadto zawiera upomnienie „by magister szkoły dzwonił na Anioł Pański rano, południe i wieczór”.

Z wizytacji przeprowadzonej za czasów biskupa krakowskiego Szaniawskiego (1727)  zachowała się wzmianka w formie polecenia „by w szkole kształcono chłopców w naukach, o ile z tej wsi wychodzą godni mówię”.

Pierwsza szkoła mieściła się w organistówce. Najczęściej organista był również nauczycielem, czyli tzw. bakałarzem. Naukę pobierano zazwyczaj
w niedzielę lub zimą, kiedy było mniej pracy w polu.

W roku 1827 naukę w szkółce parafialnej prowadził Marcin Chlebowski miejscowy organista. Mieszkał on ze swoją rodziną w organistówce naprzeciw kościoła pod numerem 2.

Jego poprzednikiem na stanowisku nauczyciela był Tomasz Burdyński (* ok. 1731 + 30.03.1791) również organista w miejscowym kościele.

W okresie pomiędzy 1827 a 1837 uczył w szkole organista Julian Czernecki. Po jego odejściu z Ludźmierza funkcję nauczyciela i organisty pełnił Franciszek Kocjan (*1806 + 13.10.1846).

W okresie zaborów ( od 1772r.) całe Podhale i przylegle tereny na wschód znalazły się w granicach Monarchii Austro-węgierskiej. W roku 1853 na Podhalu utworzonych zostało 9 powiatów. Większość wsi weszła w skład powiatu nowotarskiego. Ludźmierz, Krauszów, Rogoźnik należały do dóbr klasztoru Cystersów ze Szczerzyca. ( Cystersi opuścili Ludźmierz w roku 1243 na skutek różnych trudności, jednak zachowali te wioski i pełnili do roku 1824 obowiązki duszpasterzy, którzy przejęli księża diecezjalni).

W roku 1818 na licytacji – dobra Cystersów zakupił Wojciech Przerwa Tetmajer. Od roku 1859 Ludźmierz należał do Adolfa Tetmajera, ojca Kazimierza i Włodzimierza.

W latach czterdziestych XIX w. Została w miejsce szkółki parafialnej założona w Ludźmierzu szkoła normalna, której pierwszym kierownikiem od roku 1870 został Edward Sołtys (* ok. 1828 + 1894) pochodzący z Krościenka.

Nowy budynek szkoły został wybudowany na gruntach chłopskich naprzeciw kościoła obok organistówki. W taki, bowiem sposób lokowano wiejskie szkółki po decyzji Komisji Edukacji Narodowej w 1773 r.

Edward Sołtys był nauczycielem dzieci Adolfa Tetmajera: Włodzimierza
i Kazimierza urodzonych w Ludźmierzu, za co otrzymał kilka zagonów ,,Pod Brzyzkami’’.

W latach 1889 – 1896 kierownikiem szkoły w Ludźmierzu był Stanisław Jankowski ( wcześniej pracował w Długopolu), który w swoich pamiętnikach odnotował bardzo niechętny stosunek górali do szkół.

W 1910 roku szkoła była prowadzona przez pochodzącego z Krauszowa Andrzeja Czarniaka. (* 15.02.1862 + 13.09.1928).

Do roku 1930 działała w Ludźmierzu szkoła powszechna dwuklasowa.
Na przełomie 1930/1931 szkoła zatrudniała 3 nauczycieli. Uczyło się 80 uczniów. Przed II wojną światową budynek szkoły składał się z dwóch izb szkolnych, sieni, drewutni i ustępów. Został on w 1935 roku za czasów sołtysa Jana Czai – Gąsiorka przebudowany.

Przed II wojną światową szkoła w Ludźmierzu była już czteroklasową ( na mocy uchwały Sejmu z 1932 r.), ale nauka trwała 7 lat.

We wrzeniu 1939 r. nie we wszystkich szkołach rozpoczęła się nauka,
a i później były częste przerwy z różnych powodów między innymi dlatego,
że zostały zajęte na potrzeby wojenne. Na początku wojny w Ludźmierzu pracował nauczyciel Stanisław Zachara, który w 1941 roku został aresztowany, później zwolniony, ale pozbawiony prawa do nauczania. Jawna szkoła powszechna została w czasie wojny pozbawiona pełnego nauczania programowego, szczególnie w zakresie j. polskiego, historii, geografii Polski. Polskie przedwojenne podręczniki szkolne zastąpiono czasopismami „Ster”

I „Mały Ster”, które funkcji podręcznika nie spełniamy. Ograniczono czas nauki, przerywany na dodatek różnymi zarządzeniami i powinnościami dla uczniów ( zbieranie ziół, runa leśnego), ale także warunkami okupacyjnymi, ciężkimi zimami, brakiem obuwia i strachem rodziców przed łapankami i wywózką na roboty, szczególnie starszych dzieci. Na przełomie 1940/41 roku wszyscy nauczyciele na Podhalu zostali zmuszeni do złożenia przysięgi na wierność okupantowi. Nauczyciele odczuwali swą niemoc i bezradność, chociaż mieli zapewnienie rządu polskiego na uchodźstwie, że przysięga złożona pod okupacyjnym przymusem jest nieważna. Przenoszono też pojedynczych nauczycieli i kierowników szkół z miejscowości do miejscowości, aby stale przerywać więzi łączące nauczycieli z uczniami i środowiskiem.

Szkoła jednak działała, pomimo okupacji po polsku i w duchu polskim. Uczono przede wszystkim dzięki niezwykłym nauczycielom, prześladowanym, poniżanym przez wroga, ale wierzącym, że kiedyś wojna się skończy i wróci wolna Polska.

Oprócz jawnego nauczania prowadzono tajne nauczanie. Dla prowadzenia tajnego nauczania powoływano różne komitety np. Powiatowa Komisja Oświaty i Kultury w Nowym Targu została powołana w pierwszych dniach września 1942 roku.

Od września 1943 r. pracowała w Ludźmierzu nauczycielka Janina Łukaszczyk, do końca wojny, jako jedyna nauczycielka.

W 1945 roku rozpoczęła pracę pani Maria Kawkowa ( z domu Krawczyńska – córka organisty) pochodząca z Ludźmierza, która powróciła
z wojennej tułaczki. Po powrocie jej męża z niewoli wyjechała po roku pracy do miejsca poprzedniej pracy.

W 1946 roku do pracy w szkole przyszła pani Maria Jachymiak ( po mężu Długopolska) i Antonina Jachymiak ( bratowa) oraz Franciszka Czarniak ( zamężna Tylkowa), córka przedwojennego kierownika Andrzeja Czarniaka.

Szkoła była już siedmioklasowa. Na mocy reformy każde dziecko obejmował obowiązek uczęszczania do szkoły podstawowej. Uczniów przybywało, gdyż w Ludźmierzu na całą okolicę była tylko jedna szkoła siedmioklasowa. W tym pierwszym etapie chodziły dzieci do klasy VI i VII z Krauszowa, Długopola, Rogoźnika, Lasku, a nawet Zaskala.

Pani Janina Łukaszczyk pracowała 7 lat do 1950 roku. Pani Franciszka Czarniak ( Tylkowa) była kierowniczką i pracowała do emerytury – 1965 roku. Podobnie do emerytury pracowała pani Maria Długopolska i pani Antonina Jachymiak.

Prócz tych nauczycieli pracowało jeszcze wiele osób, niektóre krócej inne dłużej. Były to: p. Teresa Lisowska, p. Romańska, p. T. Górkiewicz, p. Pawłowska ( zamężna Wowra ), p. Józefa Morawska – aż do emerytury, p. Helena Chrobak, p. Maria Zawora, od roku 1961 p. Maria Wojtoń, od 1965 roku p. Władysław Chrobak i jego żona Maria Chrobak, Stanisław Hnotik. Nauczyciele często się zmieniali, gdyż warunki pracy były trudne, a i z mieszkaniami były problemy. Pozostali tylko nauczyciele miejscowi.

Stale wzrastająca ilość dzieci, a ponadto przedłużenie okresu nauki, sprawiły,  ·że budynek szkoły stał się za szczupły. Nauka odbywała się także
w prowizorycznie zaadoptowanych na ten cel pomieszczeń straży pożarnej prywatnego domu J. Szczęcha.

Zaczął dojrzewać plan budowy nowej szkoły. Oddział Związku Podhalan
w Ludźmierzu postanowił sobie, jako jeden z punktów programu społecznej działalności interwencję i pomoc na rzecz przyspieszenia budowy odpowiedniej szkoły. Związek uzyskał od byłego wice-premiera J. Tokarskiego oraz Ministra Budownictwa i Przemyślu Materiałami Budowlanymi decyzję, wyrażającą zgodę na opracowanie projektu indywidualnego w stylu regionalnym. Mimo to postawiono budynek w formie wydłużonego baraku istniejącego do obecnej chwili.

Od roku 1965 kierownikiem szkoły został Władysław Chrobak, zajmując się budową szkoły.

Naukę w nowym – obecnym budynku rozpoczęto 1 X 1966 r.

W nowym roku szkolnym 1966/67 rozpoczęli pracę następujący nauczyciele:

Kierownik szkoły Władysław Chrobak

Maria Chrobak

Antonina Jachymiak

Franciszka Tylka

Józefa Morawska

Maria Wojtoń

Ówczesne władze oświatowe chciały nadać szkole imię K. Przerwy-Tetmajera, ale Związek Podhalan działający w Ludźmierzu od 1963 roku stanowczo się temu sprzeciwił. Argumentował swój sprzeciw tym, że budynek nie ma nic wspólnego z architekturą regionalną. Sprawa imienia ucichła.

Pan mgr Władysław Chrobak był dyrektorem do 1984 roku.

Kolejnym dyrektorem był mgr Andrzej Długosz w latach 1985 – 1991

Pan mgr Marek Wojtoń ( syn nauczycielki p. Marii Wojtoń ) prowadził szkołę od 1991 – 1999 roku. Za jego kadencji podjęto się przebudowy dachu szkoły, który stał się bardziej spadzisty.

Obecny dyrektor – mgr Edward Pazdur (od 1999r.)

Po wielu latach przypomniano, że stara szkoła nosiła imię św. Jana Kantego. Dyrekcja szkoły zwróciła się do władz oświatowych z prośbę o przywrócenie dawnego imienia szkoły. Oficjalna uroczystość przywrócenia imienia odbyła się 18 października 2001 roku.

Obecny budynek Szkoły Podstawowej im. św. Jana Kantego w Ludźmierzu.

 

Opracowały: Grażyna Nowak i Lucyna Czaja

 

na podstawie tekstów:

Pani Marii Wojtoń – emerytowanej nauczycielki,

Pana Macieja Jachymiaka – historyka,

Wywiadu z Panem Józefem Górz – byłym sołtysem wsi.